همه ما به خوبی با کمالگرایی آشنا هستیم و در طی زندگی عمیقاً آن را لمس کردهایم. هر کدام از ما درجات متفاوتی از کمالگرایی در رابطه را تجربه میکنیم و با اثرات مخرب آن آشنا هستیم. شاید تا کنون به این موضوع فکر نکرده باشید که کمالگرایی چه تأثیراتی بر روابط عاطفی ما میگذارد و چگونه در روابط عاطفی خود را نشان میدهد.
ما در این مقاله به بررسی نشانههای کمالگرایی در رابطه عاطفی و سپس به پیامدهای کمالگرایی در ازدواج و ازدواج با افراد کمالگرا میپردازیم.
برای دریافت خدمات روانشناس ایرانی در تورنتو و شهرهای دیگر کانادا با ما تماس بگیرید.
نشانههای کمالگرایی در رابطه عاطفی
۱. انتقاد بیشازحد از پارتنر
فرد کمالگرا به دلیل انتظارات غیرواقعبینانهاش همواره به دنبال تغییر طرف مقابل است. در نتیجه دائماً مشغول انتقاد از اوست. انتقاد یکی از عوامل چهارگانهای است که طبق تحقیقات جان گاتمن میتواند رابطه را ویران کند و کمالگرایی در رابطه میتواند محرک اصلی این انتقادها باشد.
گاهی افراد کمالگرا حتی در جمع دوستان از پارتنرشان انتقاد میکنند که این رفتار میتواند عزتنفس طرف مقابل را بهشدت کاهش دهد و رابطه را آسیبپذیر کند.
۲. تزریق حس ناکافی بودن به پارتنر
زمانی که ما همواره با کمالگرایی به انتقاد از پارتنرمان بپردازیم، روزبهروز بیشتر حس ناکافی بودن را به او تزریق میکنیم. هر فرد خود به اندازه کافی با این احساس درگیر است و تزریق بیرونی آن بار سنگین و مضاعفی را بر دوش آنان میگذارد. حمل چنین بار سنگینی برای هیچکس ساده نیست و فرد را با مشکلات بسیاری در رابطه روبرو میکند.
زمانی که فرد با نگاه کمالگرایانه مدام به انتقاد از پارتنر خود میپردازد، بهتدریج حس ناکافی بودن را به او منتقل میکند. این مسئله یکی از آسیبهای جدی کمالگرایی در رابطه عاطفی است و میتواند فرد مقابل را دچار فرسودگی روانی کند.
۳. واکنشهای انفجاری ناشی از کمالگرایی در رابطه
یک فرد کمالگرا معیارهای سختی برای رابطه دارد، در نتیجه انتظارات نامعقول و غیرمنعطفی را نیز از طرف مقابل دارد. این معیارها و انتظارات گاه حالت وسواسی پیدا میکنند و زمانی که این انتظارات برآورده نشوند فرد بهشدت واکنشپذیر میشود. بهگونهای که تحمل کمترین کمبودی را ندارد و اگر طرف مقابل ذرهای با انتظارات او متفاوت رفتار کند، فورا بههم میریزد.
۴. ناتوانی در انتخاب پارتنر
همانطور که بالاتر اشاره کردیم، کمالگرایی انتظارات غیرواقعبینانهای را نسبت به رابطه و پارتنر در ما شکل میدهد. این موضوع باعث میشود که ما معیارهای غیرواقعی بینانهای را نیز برای انتخاب پارتنر داشته باشیم و همواره بهدنبال یک پارتنر بینقص و کامل بگردیم. این موضوع انتخاب پارتنر را دشوار میکند و حتی میتواند مانع ورود به رابطه شود. در واقع، کمالگرایی در رابطه اجازه نمیدهد فرد با واقعیت انسانی طرف مقابل کنار بیاید.
نکتهای که ما باید به آن توجه کنیم این است که هیچ فردی نمیتواند همواره ما را راضی نگه دارد. پس بهتر است که معیارهای واقعگرایانهای را نسبت به پارتنر و رابطه داشته باشیم.
۵. دستوپا زدن مدام برای تبدیل شدن به پارتنر بینقص
کمالگرایی همچنین باعث میشود که ما مدام برای تبدیلشدن به یک فرد بینقص دستوپا بزنیم. امروزه اغلب افراد مدام خود را در یک مسابقه تصور میکنند و مدام به دنبال تغییرات مختلف از جمله تغییرات ظاهریاند. نگاه کمالگرایانه به رابطه باعث میشود که این حس در فرد تقویت شود و همواره با خود در کلنجار باشد. این کمالگرایی اجازه نمیدهد که فرد از خودش راضی باشد و همواره یک حس کمبود را در او زنده نگهمیدارد.
نگاه کمالگرایانه باعث میشود فرد مدام احساس کند «کافی نیست». این تلاش بیپایان برای کامل بودن، رضایت از خود را از بین میبرد و فشار روانی زیادی وارد میکند؛ فشاری که در نهایت به رابطه نیز منتقل میشود.
۶. مقایسه بیشازحد پارتنر
یکی دیگر از آسیبهای کمالگرایی در رابطه عاطفی این است که فرد هیچگاه از پارتنر خود راضی نمیشود و همواره به مقایسه او با دیگران میپردازد. این مقایسه نهتنها برای خود ما بهشدت آزاردهنده است بلکه پارتنرمان را نیز شدیدا آزار میدهد. مقایسه پارتنر رضایت دو طرف از رابطه را بهشدت کاهش میدهد و میتوان آن را از مخربترین نمودهای کمالگرایی معرفی کرد.
این مقایسهها معمولا بر اساس استانداردهای بالایی صورت میگیرند که با هیچ تغییری دستیافتنی نیستند. در واقعا فرد کمالگرا ویژگیها و استانداردهای مختص به پارتنر خود را به حساب نمیآورد و با مقایسههای کمالگرایانه به او آسیب جدی وارد میکند.
۷. کنترلگری در رابطه
نمود دیگر کمالگرایی در رابطه عاطفی که بهشدت نیز آسیبزا است، این است که فرد مدام تلاش میکند پارتنر خود را کنترل کند. اینگونه که فرد مدام تلاش میکند طرف مقابل را همخوان با تصورات و انتظارات خود کند. در این حالت طرف مقابل ما به مجسمهای تبدیل میشود که قرار است طبق میل ما شکل بگیرد. کنترلگری را نیز میتوان از آثار ویرانگر کمالگرایی در رابطه عاطفی معرفی کرد.
۸. درگیریهای لفظی بهعنوان نشانه شکست
درگیریهای لفظی در روابط همه رخ میدهند و امری طبیعی است. زیرا معمولا باعث شناخت بیشتر افراد از همدیگر میشود. با این حال برای افرادی که دچار کمالگرایی در روابط عاطفی هستند، درگیری لفظی یک شکست به حساب میآید.
زیرا آنها میخواهند همواره رابطه خود را در بهترین شکل ممکن ببینند. در صورتی که در واقعیت روابط همیشه هم آرام نیست و در صورتی که دو نفر با هم بحث و گاهی درگیری لفظی پیدا نکنند، حتی ممکن است رابطه آنها در فضای ناسالمتری باشد.
در حالی که تعارض و بحث در روابط طبیعی است، افراد کمالگرا درگیریهای لفظی را نشانه شکست رابطه میدانند. این نگاه باعث سرکوب تعارض و افزایش تنشهای حلنشده میشود؛ مسئلهای که در بلندمدت رابطه را آسیبپذیرتر میکند.
برای دریافت خدمات روانشناس ایرانی در تورنتو و شهر های دیگر کانادا با ما تماس بگیرید.
کمالگرایی در ازدواج
؛ وقتی رابطه به میدان آزمون دائمی تبدیل میشود
در کمالگرایی در ازدواج، انتظارات سختگیرانه معمولاً شکل پایدارتر و ساختاریافتهتری به خود میگیرند. برخلاف دوران آشنایی که امکان فاصله گرفتن سادهتر است، در ازدواج این انتظارات در زندگی روزمره، تصمیمگیریها، نقشها و حتی احساسات نفوذ میکنند.
افراد در چنین رابطهای ممکن است احساس کنند دائماً زیر ذرهبین قرار دارند؛ انگار هر رفتار، واکنش یا حتی احساس آنها مورد ارزیابی قرار میگیرد. در این فضا، «کافی بودن» به یک هدف دستنیافتنی تبدیل میشود و هیچ تلاشی رضایت پایدار ایجاد نمیکند.
بهمرور، این فشار میتواند:
- احساس امنیت عاطفی را کاهش دهد
- صمیمیت هیجانی را تضعیف کند
- رضایت زناشویی را بهصورت تدریجی فرسوده کند
کمالگرایی در ازدواج معمولاً باعث میشود رابطه از یک فضای حمایتی، به محیطی پر از بایدها، نبایدها و قضاوتهای پنهان تبدیل شود.
ازدواج با افراد کمالگرا
امکانپذیر اما نیازمند آگاهی و مداخله؛
ازدواج با افراد کمالگرا لزوماً غیرممکن یا محکوم به شکست نیست، اما بدون آگاهی، گفتوگوی سالم و در بسیاری موارد مداخله درمانی، میتواند بهشدت خستهکننده و فرسایشی شود.
بسیاری از زوجهایی که با فرد کمالگرا ازدواج کردهاند، گزارش میکنند که بهمرور دچار احساساتی مانند:
- «هر کاری میکنم کافی نیست»
- «دیده نمیشوم»
- «همیشه مقصرم»
- «باید بهتر باشم تا دوستداشتنی بمانم»
میشوند. این تجربهها بهخصوص زمانی شدت میگیرند که فرد کمالگرا انعطافپذیری کمی در برابر خطا، تفاوت یا ناکامل بودن نشان دهد.
در چنین شرایطی، ازدواج میتواند بهجای منبع آرامش، به منبع اضطراب، فشار روانی و کاهش عزتنفس تبدیل شود؛ مگر آنکه الگوهای کمالگرایانه دیده و بهطور جدی روی آنها کار شود.
از منظر روانشناسی، کمالگرایی افراطی یکی از مهمترین عوامل آسیبزا در روابط عاطفی و ازدواج محسوب میشود. این نوع کمالگرایی معمولاً با:
- سبک دلبستگی ناایمن
- ترس از طرد شدن
- نیاز افراطی به تأیید
- و طرحواره «معیارهای سختگیرانه»
همراه است. در این الگو، ارزش فرد (خود یا دیگری) تنها بر اساس عملکرد، بینقص بودن و برآورده کردن انتظارات سنجیده میشود.
چنین نگاهی باعث میشود خطا، ضعف یا تفاوت بهعنوان تهدید رابطه تلقی شود، نه بخشی طبیعی از انسان بودن. به همین دلیل، کمالگرایی در رابطه و ازدواج میتواند صمیمیت را کاهش دهد و رابطه را به فضایی پر از تنش و کنترل تبدیل کند.
یکی از نتایج کمال گرایی می تواند نفرت از خود باشد. برای جلوگیری از این مسئله باید بیشتر به دنبال حل ایم مشکلات باشید.
تجربه درمانی پارتنر کمالگرا؛
وقتی کمالگرایی رابطه را فرسوده میکند
در یکی از جلسات زوجدرمانی، زوجی مراجعه کردند که یکی از آنها معیارهای بسیار سختگیرانهای برای رفتار، نظم، ارتباط، مسئولیتپذیری و حتی نحوه ابراز احساسات همسرش داشت. از نگاه او، رابطه باید همیشه «در بهترین حالت» باشد.
طرف مقابل بهمرور دچار فرسودگی روانی شده بود و احساس میکرد هرچه تلاش میکند، باز هم ناکافی است. او از اضطراب دائمی، ترس از اشتباه و کاهش احساس ارزشمندی صحبت میکرد.
در روند درمان، با شناسایی الگوی کمالگرایی در رابطه و کار روی طرحواره «معیارهای سختگیرانه»، هر دو طرف به درک عمیقتری از نقش این الگو در تعارضهایشان رسیدند. بهتدریج، با افزایش انعطافپذیری و پذیرش ناکامل بودن، شدت تعارضها کاهش پیدا کرد و فضای رابطه امنتر شد.
سخن نهایی
در این مقاله به نشانههای کمالگرایی در رابطه عاطفی، پیامدهای کمالگرایی در ازدواج و چالشهای ازدواج با افراد کمالگرا پرداختیم. کمالگرایی اگر مدیریت نشود، میتواند رابطه را به فضایی فرسایشی تبدیل کند.
اگر احساس میکنید کمالگرایی شما یا شریک عاطفیتان به رابطه آسیب زده است، گفتوگو با یک روانشناس میتواند نقطه شروع تغییر باشد. مداینفینیت شما را به متخصصان فارسیزبان متصل میکند.
سوالات متداول درباره کمالگرایی در رابطه
چطور بفهمم شریکم کمالگراست یا فقط معیارهای بالا دارد؟
معیارهای بالا انعطافپذیرند، اما کمالگرایی با انتقاد مداوم، عدم رضایت مزمن و تحمل پایین خطا همراه است.
آیا کمالگرایی درمان میشود؟
بله، با رواندرمانی میتوان الگوهای کمالگرایانه را تعدیل و انعطافپذیرتر کرد.
آیا کمالگرایی در رابطه به خیانت منجر میشود؟
بهطور مستقیم نه، اما نارضایتی مزمن و فاصله عاطفی میتواند زمینهساز آسیبهای جدی شود.
ازدواج با فرد کمالگرا ممکن است؟
بله، به شرط آگاهی، گفتوگو و کار درمانی مستمر.
مداینفینیت را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید
اینستاگرام | فیسبوک | ایکس | یوتیوب | لینکدین
