کمتر کسی است که تا کنون احساس لذتبخش و آرامشآور ارتباط با طبیعت و تأثیر طبیعتگردی بر سلامت روان را تجربه نکرده باشد. در سالهای اخیر، این تجربه در قالب یک رویکرد علمی با عنوان طبیعتدرمانی (Nature Therapy) مورد توجه پژوهشگران و متخصصان سلامت روان قرار گرفته است.
طبیعتدرمانی چیست؟
طبیعتدرمانی به مجموعهای از مداخلات درمانی گفته میشود که با استفاده آگاهانه و هدفمند از طبیعت، به بهبود سلامت روان، کاهش استرس و افزایش کیفیت زندگی کمک میکند. پژوهشها نشان میدهند ارتباط با طبیعت فواید شناختی، عاطفی، اجتماعی و روانی گستردهای دارد. در این مقاله، بر اساس یافتههای علمی، به بررسی این فواید میپردازیم.
اگر به دنبال روانشناس ایرانی در کاناداهستید، مداینفینیت میتواند شما را به متخصصان فارسیزبان متصل کند.
مزایای ارتباط با طبیعت و طبیعتدرمانی
مزایای شناختی طبیعتدرمانی
تحقیقات متعدد نقش مهم طبیعتدرمانی در بهبود عملکردهای شناختی را تأیید کردهاند. برای مثال، پژوهشی در دانشگاه شیکاگو نشان داده است که وجود فضای سبز در اطراف مدارس، به توسعه شناختی کودکان کمک میکند. همچنین زندگی در محیطهای سرسبز با افزایش «خودکنترلی» و کاهش تکانشگری مرتبط است؛ یافتهای که نقش مستقیم طبیعتدرمانی در سلامت روان را نشان میدهد.
تحقیقات دیگری نیز نشان دادهاند که ارتباط با طبیعت توجه و تمرکز را در افراد بالاتر میبرد و حافظه فعال آنان را نیز تقویت میکند؛ موضوعی که در چارچوب طبیعتدرمانی بهعنوان یکی از مداخلات مکمل سلامت روان مورد توجه قرار گرفته است. این تحقیقات همچنین نشان دادهاند که ارتباط با طبیعت «انعطافپذیری شناختی» انسانها را نیز افزایش میدهد.
مورد دیگری که در پژوهشهای این حوزه دیده شده این است که حتی نگاه کردن به عکسهای مختلفی از طبیعت باعث جلوگیری از خستگی مغز و بهبود عملکرد شناختی میشود؛ یافتهای که در مطالعات دانشگاهی و مقالات علمی این حوزه نیز به آن اشاره شده است.
مزایای عاطفی طبیعتدرمانی
پژوهشهای روانشناسی نشان میدهند قرار گرفتن در طبیعت، یکی از مؤثرترین روشها برای بهبود خلقوخو و تنظیم هیجانی است. طبیعتدرمانی با افزایش احساس آرامش، معنا در زندگی و تجربه هیجانات مثبت، نقش مهمی در ارتقای سلامت روان ایفا میکند.
در جلسات طبیعتدرمانی، بسیاری از مراجعان گزارش میکنند که:
- احساس سبکی و آرامش بیشتری دارند
- راحتتر با احساسات خود ارتباط برقرار میکنند
- اضطراب و تنش بدنی آنها کاهش مییابد
برای مثال، در یکی از سناریوهای رایج درمانی، مراجع بههمراه درمانگر در یک فضای طبیعی قدم میزند و تمرینهای ذهنآگاهی را انجام میدهد. این تجربه ساده، به شکل ملموسی به کاهش نشخوار ذهنی کمک میکند.
همچنین طبیعتدرمانی میتواند روابط عاطفی را تقویت کند. گذراندن زمان در طبیعت با شریک عاطفی یا اعضای خانواده، زمینه ارتباط عمیقتر و همدلانهتری را فراهم میکند؛ موضوعی که در مطالعات دانشگاهی نیز تأیید شده است.
البته این مزایا فقط به ارتباطات عاشقانه محدود نمیشود. طبیعت همچنین میتواند جادوی خود را بر هر رابطهای، بهویژه ارتباطات خانوادگی و دوستی اعمال کند. در زمانی که شما با دوستی یا یکی از اعضای خانواده خود در طبیعت زمان میگذرانید، به شکل عمیقتری با هم ارتباط برقرار میکنید؛ موضوعی که در جلسات مبتنی بر طبیعتدرمانی نیز مشاهده میشود.
مزایای اجتماعی طبیعتدرمانی
تحقیقات نشان میدهند ارتباط با طبیعت نهتنها رابطه ما با محیطزیست، بلکه تعاملات اجتماعیمان را نیز بهبود میبخشد. در پژوهشهایی که توسط دانشگاههای معتبر انجام شده، افرادی که در معرض تصاویر یا محیطهای طبیعی قرار گرفته بودند:
رفتارهای همدلانهتری نشان دادند
همکاری اجتماعی بیشتری داشتند
حساسیت بالاتری نسبت به دیگران و محیط اطراف خود نشان دادند
در پژوهش دیگری نیز مشاهده شد زمانی که دانشآموزان از طبیعت بازدید میکنند، در مقایسه با بازدید از موزه، رفتار اجتماعیتری دارند و نسبت به آشنایان و غریبهها پذیراتر هستند؛ یافتهای که با اهداف اجتماعی طبیعتدرمانی همراستا است.
چرا طبیعتدرمانی به شکلگیری روابط کمک میکند؟
۱. کاهش استرس و افزایش آرامش
زمانی که در طبیعت وقت میگذرانید، خوشحالی و راحتی بیشتری را تجربه میکنید و تأثیر طبیعتگردی بر سلامت روان را بهطور ملموس احساس میکنید. یوشیفومی میازاکی، مدیر بخش محیط زیست دانشگاه شیبا در ژاپن، در بررسیهای خود نشان داده افرادی که در طبیعت وقت میگذرانند، ۱۲٪ کمتر هورمون استرس ترشح میکنند و ضربان قلب آنها حدود ۶٪ کاهش مییابد. همین موضوع باعث میشود افراد راحتتر و بدون استرس با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؛ اثری که در طبیعتدرمانی نیز مورد توجه قرار میگیرد.
۲. تجربه حیرت و شگفتی
دیدن یک منظره زیبا، مانند رشتهکوه، ساحل یا جنگل، ما را تحت تأثیر قرار میدهد. این تجربه حیرتزدگی باعث ایجاد ارتباطی قوی بین انسانها میشود و نوع طبیعت تجربهشده تفاوتی در اصل این اثر ایجاد نمیکند.
۳. افزایش حضور ذهن
در طبیعت، افراد کمتر درگیر حواسپرتیهای روزمره هستند و همین حضور ذهن و تمرکز بر لحظه حال، کیفیت ارتباط را افزایش میدهد. این تجربه حضور یکی از عناصر مهم در رویکردهای طبیعتدرمانی به شمار میرود.
مزایای روانی طبیعتدرمانی
مطالعات گسترده نشان دادهاند که طبیعتدرمانی نقش مؤثری در پیشگیری و کاهش اختلالات روانی دارد. در یک مطالعه بزرگ روی حدود ۹۰ هزار نفر، مشخص شد کودکانی که در سالهای ابتدایی زندگی بیشتر در معرض طبیعت بودند، در بزرگسالی کمتر دچار افسردگی، اضطراب، اختلال دوقطبی، اختلال اسکیزوفرنی و اختلالات خوردن میشدند.
این یافتهها بار دیگر تأکید میکنند که طبیعتدرمانی یک رویکرد علمی و مبتنی بر شواهد است.
انواع روشهای طبیعتدرمانی
- پیادهروی درمانی در طبیعت (Therapeutic Walking)
- طبیعتدرمانی مبتنی بر ذهنآگاهی
- اکوتراپی (Ecotherapy)
- باغدرمانی
- جلسات درمان فردی یا گروهی در فضای باز
این روشها میتوانند بهتنهایی یا در کنار رواندرمانی کلاسیک استفاده شوند.
برای تشخیص تفاوت خودشیفتگی با اعتماد به نفس به این مقاله سر بزنید.
سوالات متداول درباره طبیعت درمانی
طبیعتدرمانی علمی است؟
بله. طبیعتدرمانی بر پایه پژوهشهای علمی معتبر و مطالعات دانشگاهی انجام شده و در منابعی مانند PubMed و APA به آن اشاره شده است.
طبیعتدرمانی جایگزین دارو است؟
در اغلب موارد خیر. طبیعتدرمانی معمولاً بهعنوان درمان مکمل در کنار رواندرمانی یا دارودرمانی استفاده میشود.
طبیعتدرمانی برای چه مشکلاتی مناسب نیست؟
در موارد اختلالات شدید روانی، بحرانهای حاد یا نیاز فوری به مداخله پزشکی، طبیعتدرمانی بهتنهایی کافی نیست.
طبیعتدرمانی را میتوان آنلاین یاد گرفت؟
آموزش مفاهیم آن بهصورت آنلاین ممکن است، اما اجرای مؤثر طبیعتدرمانی نیازمند حضور واقعی در محیط طبیعی است.
در این مقاله به بررسی فواید ارتباط با طبیعت و پاسخ به این پرسش پرداختیم که طبیعتدرمانی چیست و چگونه بر سلامت روان اثر میگذارد. طبیعتدرمانی میتواند تواناییهای شناختی را تقویت کند، هیجانات مثبت را افزایش دهد، روابط اجتماعی را بهبود ببخشد و در پیشگیری و درمان بسیاری از مشکلات روانی مؤثر باشد.
اگر احساس میکنید استرس، اضطراب یا فرسودگی روانی کیفیت زندگی شما را کاهش داده است، مشورت با یک روانشناس میتواند اولین قدم باشد. مداینفینیت امکان ارتباط با متخصصان فارسیزبان را برای شما فراهم کرده است.
مداینفینیت را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید
اینستاگرام | فیسبوک | ایکس | یوتیوب | لینکدین
