در بسیاری از فرهنگها، از بخشش و بخشیدن دیگران به عنوان یک کار مقدس یاد شده است. تاکید بر بخشش تا حدی بوده که متاسفانه جنبههای تاریک آن نادیدهگرفتهشدهاند. باور عمومی بر این است که بخشش یک انتخاب معجزهآسا و رهاییبخش است. با این حال ما باید بدانیم که بخشش همواره هم یک انتخاب مفید و معقول نیست و گاهی میتواند روند درمان و گذر ما از آسیبها را نیز مختل کند. البته در این شکی نیست که بخشش جنبههای بسیار مثبتی نیز دارد، اما هدف ما در این مقاله اشاره به جنبههای تاریک و نادیدهگرفتهشده آن است.
برای ارتباط با روانشناس ایرانی در کانادا و کشور های خارجی با ما تماس بگیرید.
قبل از بخشیدن دیگران این سوالات را از خود بپرسید
| سوال | اهمیت سوال | اگر پاسخ مثبت باشد |
|---|---|---|
| آیا فرد مقابل مسئولیت اشتباه خود را پذیرفته است؟ | پذیرش مسئولیت نشاندهنده درک آسیب وارد شده است. | احتمال ترمیم رابطه بیشتر میشود. |
| آیا این رفتار قبلاً نیز تکرار شده است؟ | تکرار اشتباه میتواند نشانه یک الگوی ناسالم باشد. | باید با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرید. |
| آیا بخشیدن باعث به خطر افتادن سلامت روان من میشود؟ | حفظ سلامت روان باید در اولویت باشد. | بهتر است ابتدا روی بهبود خود تمرکز کنید. |
| آیا برای ادامه رابطه مرزهای مشخصی تعیین کردهام؟ | مرزهای سالم از تکرار آسیب جلوگیری میکنند. | ادامه رابطه میتواند ایمنتر باشد. |
| آیا تحت فشار دیگران برای بخشیدن هستم؟ | بخشش زمانی مؤثر است که از روی انتخاب شخصی باشد. | بهتر است قبل از تصمیمگیری بیشتر فکر کنید. |
| آیا بخشیدن به من احساس آرامش میدهد؟ | هدف اصلی بخشش باید کاهش بار روانی باشد. | ممکن است زمان مناسبی برای بخشیدن باشد. |
چگونه دیگران را ببخشیم؟
بخشش یا بخشیدن دیگران میتواند روند درمان ما را مختل کند
تاکید بر بخشیدن گاه آنقدر زیاد است که روند درمان مختل میشود. درمان و بهبودی دقیقا از میان احساسات آزاردهنده و آسیبها عبور میکنند. ما بدون هضم آسیبها نمیتوانیم از آنها گذر کنیم. بسیاری از اوقات بخشش به معنی عدم روبرویی با احساسات و تروماها است. به همین دلیل باید توجه داشت که تأکید بیشازحد بر بخشش میتواند در طی شدن پروسه درمان اخلال ایجاد کند.
بخشش دیگران میتواند ما را مجبور به سکوت کند
تاکید بر بخشش بسیاری از اوقات نه تنها به بخشش منجر نمیشود، بلکه باعث میشود فرد آسیبدیده از صحبتکردن راجع به آسیبی که دیده خودداری کند. در واقع اینکه ما مدام به دیگران بگوییم:« حالا به خاطر آرامش خودت ببخش» باعث میشود که آنها بهدلیل عدم دریافت همدلی و معتبر شناخته نشدن احساساتشان صرفا از حرفزدن با ما طفره بروند و سکوت اجباری اختیار کنند.
بخشش و بخشیدن دیگران احتمال تکرار خطا را بالا میبرد
پژوهشها نشان میدهند که بخشیدن میتواند احتمال تکرار خطا را بالا ببرد. بسیاری از اوقات بخشش باعث رفع احساس گناه در دیگران و تکرار خطاهایشان میشود. به همین خاطر ما باید در نظر داشته باشیم که نبخشیدن گاهی میتواند مانند یک سلاح از ما محافظت کند.
بخشش دیگران میتواند احساس بیارزشی را در ما افزایش دهد
زمانی که ما دیگران را میبخشیم و آنها مجددا رفتار اشتباهشان را تکرار میکنند، ما با خودسرزنشگری درگیر میشویم. در این شرایط ما شروع به خودتخریبی میکنیم و خود را مقصر خطای دیگران میدانیم. در واقع ما مدام با خود میگوییم که«حتما من فرد بیارزشی هستم که دیگران اینگونه با من رفتار میکنند». تکرار مجدد این خطاها میتواند بیشتر ما را غرق احساس بیارزشی کند.
بخشش بار را بر روی دوش قربانی میاندازد
تاکید ما بر بخشش بسیاری از اوقات بار اصلی اشتباه را بر دوش فرد آسیبدیده میاندازد. در واقع ما از فرد آسیبدیده انتظار داریم که از خطایی که فرد دیگری انجام داده گذر کند. این در حالی است که ما از احساسات متعددی که فرد آسیبدیده با آن درگیر شده، اطلاعی نداریم. به همین خاطر ضروری است که فشار را از روی افراد آسیبدیده برداریم و آنها را مجبور به بخشش نکنیم.
قدرت بخشش: فواید بخشش کداماند؟
سخن نهایی
ما در این مقاله راجع به جنبههای تاریک بخشش دیگران صحبت کردیم. بخشش یک کار مقدس و معجزهآسا نیست و گاه میتواند آسیبهایی را برای ما بههمراه داشته باشد. از جمله مهمترین آسیبهای بخشش بالابردن احتمال تکرار خطا، افزایش احساس بیارزشی در ما، انداختن بار بر دوش قربانی و ایجاد اخلال در روند درمان ما هستند.
سوالات متداول
۱. آیا بخشیدن همیشه کار درستی است؟
خیر. بخشیدن در بسیاری از مواقع میتواند به آرامش روانی کمک کند، اما در برخی شرایط ممکن است باعث تکرار رفتارهای آسیبزا یا نادیده گرفتن حقوق فرد شود.
۲. اگر کسی از اشتباه خود پشیمان نباشد، باید او را ببخشیم؟
لزومی ندارد. پشیمانی و پذیرش مسئولیت میتواند نقش مهمی در ترمیم رابطه داشته باشد و بدون آن، بخشش ممکن است احساس نارضایتی ایجاد کند.
۳. چگونه بفهمیم زمان بخشیدن فرا رسیده است؟
زمانی که احساسات شدید فروکش کرده باشند، فرد بتواند موضوع را منطقی بررسی کند و بخشش را بدون اجبار انتخاب کند، ممکن است زمان مناسبی برای بخشیدن باشد.
۴. آیا بخشیدن به سلامت روان کمک میکند؟
در بسیاری از موارد بله. بخشش میتواند استرس، خشم و نشخوار فکری را کاهش دهد، اما تنها زمانی که از روی انتخاب و آمادگی واقعی انجام شود.
۵. آیا برای رسیدن به آرامش حتماً باید ببخشیم؟
خیر. آرامش روانی میتواند از راههای مختلفی مانند پذیرش واقعیت، تعیین مرزهای سالم، مشاوره و مراقبت از خود نیز به دست آید و همیشه وابسته به بخشش نیست.
مداینفینیت را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید
اینستاگرام | فیسبوک | ایکس | یوتیوب | لینکدین
